ስፖርት

ከስታዲየም ወደ ቤተመንግስት

ብሩክ በርሄ

ለዓመታት በእግር ላይ ጎል በማስቆጠር የአለም ኮከብነት ማዕረግን ተጎናፅፏል፡፡ እግር ኳስን በሚገባ አጣጥሟል፡፡ እስከ ዛሬ ካስቆጠራቸው ጎሎች የተለየውን ግብ ደግሞ በቅርቡ በማስቆጠር የዓመታት ህልሙን እውን አድርጓል፡፡ ብቸኛው አፍሪካዊ የፊፋ ባለንዶር ባለ ክብር ጆርጅ ዊሃ፡፡ ዊሃ ፖለቲካውን ከተቀላቀለ ቢከራርምም፤ አዲሱ የላይቤሪያ ፕሬዚዳንት በመሆን ቃለ መሃላ የፈፀመው ከሳምንት በፊት ነበር፡፡ በሞንሮቪያ ስታዲየም በተካሄደው ቃለ መሃላ ሥነ ስርዓት ላይ ለተሰበሰበው ሕዝብ ‹‹ለበርካታ ጊዜያት ስታዲየም ውስጥ ተገኝቻለው፤ የዛሬው ግን ከሌሎቹ ጊዜያት እጅግ የተለየ ነው›› ብሎ ነበር፡፡


ዊሃ በንግግሩ፤ ሃገሪቱ ላሉባት ችግሮች ‹‹ፈጣን መፍትሄ አመጣለሁ›› ብሎ ቃል ለመግባት እንደማይችል፤ ነገር ግን ላይቤሪያዊያን ወደሚያልሟቸው ግቦች ለመድረስ ፈጣን እርምጃዎችን እንደሚወስድ አስታውቋል። አገሪቱን በፕሬዚዳንትነት ሲመሩ ለቆዩትና መንበረ ሥልጣኑን ላስረከቡት ኤለን ጆንሰን ሰርሊፍ ምስጋናውን አቅርቧል፡፡ ምክንቱም የቀድሞዋ ፕሬዚዳንት ከአውሮፓውያኑ 1944 ወዲህ ላይቤሪያ ውስጥ በዴሞክራሲያዊ መንገድ በተደረገ ምርጫ የስልጣን ሽግግር ሲደረግ ይህ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው፡፡ አገሪቷን ወደ ተሻለ ፖለቲካዊ መረጋጋት ላመጧት የቀድሞ ፕሬዚዳንት ኤለን ጆንሰን ሰርሊፍም ያለውን ከፍተኛ አድናቆትና ክብር አሳይቷል፡፡

ባለፈው ሳምንት በአዲስ አበባ የተካሄደው የአፍሪካ ህብረት 30ኛ መደበኛ ጉባኤ ላይ የታደመው ዊሃ ከሕብረቱ የዘንድሮ መሪ ቃል ጋር የሚጣጣም ዕቅድ አለው፡፡ ምክንያቱም ዊሃ በቃለ መሃላው ወቅት ቅድሚያ ከሚሰጣቸው ትላልቅ ጉዳዮች መካከል ሙስናን መዋጋት አንዱ መሆኑን አስታውቆ ነበር፡፡ የፕሬዚዳንትነት ሕይወቱን በቅርቡ ‹‹ሀ›› ብሎ የጀመረው ፕሬዚዳንት ጆርጅ ዊሃ የእግር ኳስ ሕይወትና ፖለቲካዊ ጉዞውን በወፍ በረር እንቃኛለን፡፡
ሙሉ ስሙ ጆርጅ ታውሎን ማኔህ ኦፖንግ ሆስማን ዊሃ ይሰኛል፡፡ ከዛሬ 51 ዓመት በፊት እ.አ.አ ጥቅምት አንድ ቀን 1966 ነበር ይህቺን ዓለም የተቀላቀለው፡፡ በላይቤሪያ መዲና ሞንሮቪያ ክላራ በተሰኘ ጎስቋላ መንደር ተወልዶ ያደገው ዊሃ ቤተሰቦች ክሩ የተባለው ጎሳ አባል ናቸው፡፡ በላይቤሪያ ደቡብ ምስራቅ የሚገኙት እነዚህ ጎሳዎች እጅግ በጣም ደሃ የሚባል ኑሮን ለመግፋት ተገደዋል፡፡ አባቱ ዊሊያም በመካኒክነት ሙያ ሲያገለግሉ፤ እናት ሃና ኩዬ በአነስተኛ ንግድ ውስጥ ይገኙ ነበር፡፡

ዊሊያም፣ ሞሰስ እና ዎሎ የተባሉ ሶስት ወንድሞች አሉት፡፡ የእናትና አባቱ እህል ውሃ በፍቺ ሲደመደም ገና ህፃን የነበረው ዊሃ፤ ዕድሜው ለትምህርት ሲደርስ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርቱን በሙስሊም ኮንግረስ፤ ሁለተኛ ደረጃን በዌልስ ኤሪስተን ተከታትሏል፡፡ ነገር ግን የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን ሊያጠናቅቅ አንድ አመት ሲቀረው አቋርጦ በመውጣት የኋላ ኋላ ለዝና ያበቃውን እግር ኳስ ጀመረ፡፡

የእግር ኳስ ሕይወቱን የጀመረው ከ15 ዓመት በታች የሚገኙ ታዳጊዎች በሚጫወቱበት አነስተኛ ቡድን ውስጥ ነበር፡፡ በቡድኑ ባሳየው ተስፋ ሰጪ እንቅስቃሴ ዊሃ ባሕር ተሻግሮ የእግር ኳስ ሕይወቱን በፕሮፌሽል ደረጃ ለማሳደግ ተዘጋጀ፡፡ ነገር ግን ዕድል ካልተጨመረበት በስተቀር እንኳንስ በዚያ ዘመን አሁንም ድረስ ያንን ዕድል ለማግኘት ከፍተኛ ዋጋ ያስከፍላልና ጉዞው ቀላል አልሆነም፡፡ ይሄን ከማሰቡ በፊት ግን በአገሩ ቴሌኮሙኒኬሽን ኮርፖሬሽን ቴክኒሻን በመሆን አገልግሏል፡፡ ዊሃ ከአገሩ ጋር ለአህጉራዊ ዋንጫ ክብር ባይበቃም ሁለት ጊዜ ከላይቤሪያ ጋር በአፍሪካ ዋንጫ ተሳትፏል፡፡

ጆርጅ ዊሃ የእግር ኳስ ተጫዋችነት ሕይወቱን በማስቀጠል በላይቤሪያ ፕሪምየር ሊግ ዋንጫ ማንሳት ችሏል፡፡ በአገር ውስጥ ሊግ ባሳየው ከፍተኛ የእግር ኳስ ብቃትም የወቅቱ የካሜሮን ብሔራዊ ቡድን አሰልጣኝ ክላውድ ሊሮይ ለአሁኑ የመድፈኞቹ አሰልጣኝ አርሴን ቬንገር ጠቆሟቸው፡፡ በወቅቱ ሞናኮን እያሰለጠኑ የነበሩት ቬንገር እ.አ.አ 1988 ዊሃን በ12ሺ ፓውንድ አስፈረሙት፡፡ የጆርጅ ዊሃ የእግር ኳስ ኮከብነት ጎዳናም መጠረግ የጀመረው ከዚህ ጊዜ አንስቶ ነበር፡፡
ሞናኮን በተቀላቀለ በዓመቱ የአፍሪካ የዓመቱ ኮከብ ተጫዋች ተብሎ ለመመረጥ የበቃው ዊሃ፤ ከሁለት ዓመት በኋላ የፈረንሳይ ሊግ ዋንጫን ሲያነሳ፤ እ.አ.አ 1992 በአውሮፓ የክለቦች ዋንጫ እስከ ፍፃሜ መድረስ ችሏል፡፡ በዚህ ውድድርም በዘጠኝ ጨዋታዎች አራት ጎል ማስቆጠር ችሏል፡፡ በቀጣዩ ዓመት ዊሃ ከሞናኮ ወደ ፈረንሳዩ ታላቅ ክለብ ፒ.ኤስ.ጂ ተዘዋወረ፡፡ የፓሪሱ ክለብ እንደዛሬው በአረብ ባለሃብቶች ጡንቻው ከመፈርጠሙ በፊት አፍሪካዊው ኮከብ የክለቡ ኮከብ ለመሆን በቅቶ ነበር፡፡

ክለቡን በተቀላቀለ በሁለት ዓመቱ የፈረንሳይ ሊግን ማንሳት ችሏል፡፡ በ1994/95 የውድድር ዘመን የሻምፒዮንስ ሊግ ውድድር ኮከብ ጎል አስቆጣሪ የሆነው ዊሃ፤ ይሄን ተከትሎ ፊቱን ወደ ጣሊያን በማዞር ለኤሲ ሚላን ፈርሟል፡፡ ዊሃ ትልቅ ዓለም አቀፋዊ ዝና ያጎናፀፈውን የዓለም ኮከብ ተጫዋችነት ክብርን የተጎናፀፈውም በዚሁ ክለብ ነበር፡፡ በኤሲ ሚላን በነበረው የአራት ዓመታት ስኬታማ ቆይታ ሁለት ጊዜ የሴሪያው የሻምፒዮንነት ክብርን ከክለቡ ጋር ከፍ አድርጓል፡፡
በዝናው ጀምበር ማዘቅዘቅ ወደ እንግሊዝ በመጓዝ ለቼልሲ እና ለማንቸስተር ሲቲ የተጫወተው ዊሃ በልጅነቱ የአውሮፓን ምድር እንዲረግጥ ምክንያት የሆኑትን አርሴን ቬንገር በተቃራኒ ቡድን መለያ ገጥሟል፡፡ በመጨረሻም አውሮፓን ቀድሞ ወደረገጠባት ፈረንሳይ በማቅናት እ.አ.አ 2001 ለማርሴይ ፊርማውን አኑሯል፡፡ ከሁለት ዓመት የፈረንሳይ ቆይታው በኋላም ፊቱን ወደ ዩናይትድ አረብ ኤምሬትስ በማዞር ለአልጀዚራ ክለብ ተሰልፎ ተጫውቷል፡፡

ዊሃን በተመለከተ ‹‹ከእግር ኳስ ተጫዋችም በላይ›› ሲሉ የሚያሞካሹት አድናቂዎቹ በተለይም እ.አ.አ 1995 የአፍሪካ፣ የአውሮፓና የዓለም ኮከብነትን በመጠቅለል ከአህጉሩ አንዱና ብቸኛው ባለታሪክ መሆኑን ያሰምሩበታል፡፡ ይሄ ክብር ለዊሃ ዓለም አቀፋዊ ዝና በር ከመክፈት አልፎ በእርስ በእርስ ጦርነት አብዝቶ የሚታወቀውን የአገሩን ስም በበጎ ለማስጠራት የሚችልበትን ዕድል እንዲያስብ በር ከፍቶለታል-ፖለቲካ፡፡

ስፖርት ከማዝናናቱ ባሻገር ለበርካታ ፖለቲከኞች መፈጠር ምክንያት የሚሆን ዘርፍ መሆኑ በብዙዎች ዘንድ ይመሰከራል፡፡ የበርካታ ፖለቲከኞች የስፖርቱ ዓለም ተሳትፎም ለዚህ ማሳያ ይሆናል፡፡ በአገሩ ለሁለተኛ ጊዜ የተካሄደውን ደም አፋሳሽ ግጭት መጠናቀቅ ተከትሎ ወደ ፖለቲካ ሕይወት የመቀላቀል ህልም እንዳለው ያሳወቀው ዊሃ፤ እ.አ.አ 2005 በአገሩ በሚካሄደው ምርጫ ላይ እንደሚሳተፍ አሳወቀ፡፡ በእርግጥ ኮከቡ በአገሩ ለፕሬዚዳንትነት የሚበቃ ተወዳጅነትና ተቀባይነት ባይጎድለውም ለመሪነት የሚበቃ የትምህርት ዝግጅት የሌለው መሆኑ በምርጫ ፉክክሩ ፈተና ሆኖበት ነበር፡፡ ምክንያቱም በተቃራኒው የሚፎካከራቸው የሀርቫርድ ዩኒቨርሲቲ ምሩቅ ናቸውና፡፡

በመሆኑም የቀድሞው የእግር ኳስ ኮከብ በቀድሞዋ የዓለም ባንክ ተቀጣሪ ኤለን ጆንሰን ሰርሊፍ ለመሸነፍ ተገዷል፡፡ በዚህ ምርጫ ተስፋ ያልቆረጠው ዊሃ እ.አ.አ 2011 በተካሄደው ምርጫ ቢወዳደርም አሸናፊ መሆን አልቻለም፡፡ ምክንያቱ ደግሞ ዊሃ በትምህርቱ ብዙም አልገፋም ነበር፡፡ በመሆኑም ደካማ ጎኑን ለመቅረፍ ወደ ሚያሚ በማቅናት በዴቭሪይ ዩኒቨርሲቲ በቢዝነስ አድምንስትሬሽን ዲግሪውን ተቀብሏል፡፡

በመጨረሻም እ.አ.አ በ2017 በሚካሄደው የላይቤሪያ ፕሬዘዳንታዊ ምርጫ እንደሚወዳደር በመግለጽ ዳግም ወደ ፖለቲካው ተመለሰ፡፡ በመጀመሪያው ዙር 38 ነጥብ አራት በመቶ ድምፅ በማግኘት ያሸነፈ ሲሆን፤ በሁለተኛው ዙር ምርጫ 60 በመቶ ድምፅ በማግኘት በፅኑ ሲፈልገው የነበረውን የፕሬዚዳንትነት ውድድር በማሸነፍ የቤተመንግስቱን ቁልፍ ሊረከብ ችሏል፡፡ በዚህ መልኩ ዊሃ ከእግር ኳስ ኮከብነት ወደ ርዕሰ ብሔርነት ተሸጋግሯል፡፡ በቤተመንግስት ቆይታውም ከወርሃዊ ደመወዝና ጥቅማጥቅም 25 በመቶ ለመቀነስ ወስኗል፡፡

 

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

በብዛት የተነበቡ ጽሁፎች

To Top