የ‹‹ፌዴራሊስቶቹ›› ኅፀፅ – ቢኒያም መንበረዎርቅ

Filed under: ነፃ አስተያየቶች |

ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ሰርክ የምትታይ፣ ከዚህ ቀደም ደግሞ እንዲሁ ችግር ሲፈጠር ተደጋግማ ብቅ የምትል ቅጥፈት/ዝንፈት አለች፡፡ እሷም የኢትዮጵያ የፖለቲካ ኃይሎችን ‹‹ፌዴራሊስት››ና ‹‹አሀዳዊያን›› አድርጎ የመክፈል ሙከራ ናት፡፡ ከዚሁ ጋር ተያይዞ ‹‹ፌዴራሊስት›› ነኝ ማለት የተራማጅነትና የሞራል ልዕልና መገለጫ ተደርጎም ይቀርባል፡፡ እነዚህን ሁለት ጉዳዮች አፍታተን እንያቸው፡፡
.
ፌዴራሊስትና አሀዳዊያን፡- ሀሳዊ ምደባ
————
ምናልባትም ‹‹ፌዴራሊስት ነን›› የሚሉ ሰዎች ቃሉን የኮረጁት ከአሜሪካው የሕገ-መንግሥት ዕድገት ውዝግብ ሊሆን ይችላል፡፡ ያኔ ክርክሩ የነበረው ልል የሆነውን የኮንፌዴራል ግንኙነት እንዲቀጥል በሚፈልጉና(ፀረ-ፌዴራሊስት ሊባሉ ይችላሉ) ግንኙነቱ የበለጠ የተዋሀደ የፌዴራል መንግሥት እንዲፈጠር በሚሹ ፌዴራሊስቶች መካከል ነው፡፡ በእኛ አገር አለ የሚባለው ልዩነት በተቃራኒው የፌዴራል ሥርዓት ያስፈልጋልና አሀዳዊ ሥርዓት ይመስረት የሚል ተደርጎ ነው የሚቀርበው፡፡
.
በእርግጥ ይሄ ክፍፍል መሬት ላይ የማናገኘው ‹ምናባዊ› የተንኮል ፈጠራ ነው፡፡ አሁን ኢትዮጵያ ውስጥ አገር እንመሠርታለን (ፌዴራሊዝም ከመገንጠል በመለስ ያለ መፍትሔ በመሆኑ ‹‹እገነጠላለሁ›› እያሉ ፌዴራሊስት መሆን አይቻልም) ከሚሉ ጥቂት የተወሰነ ድጋፍ ያላቸው ከሚመስሉ ፓርቲዎች ውጭ ፌዴራሊዝምን የማይቀበል በቁምነገር የሚወስድ የፖለቲካ ማኅበር የለም፡፡
.
በተለምዶ የአንድነት ሃይል ተብለው የሚታወቁት እንደ ኢዴፓ፣ ቅንጅት፣ ግንቦት ሰባት፣ ኢዜማ… የመሰሉ ፓርቲዎች ፌዴራሊዝም ኢትዮጵያን ለማደራጀት የተሻለው አማራጭ ነው ብለው በይፋ የተቀበሉ ናቸው፡፡ በተለይ የሽግግሩ ዘመን አቧራ ከሰከነ በኋላ ፌዴራሊዝም ከሞላ ጎደል የፖለቲካ ልሂቃን የሚስማሙበት ሀሳብ እየሆነ መጥቷል፡፡ ለፌዴራሊዝሙ ያላቸው ድጋፍ ለይስሙላ ነው የሚል ክርክር ሊነሳ ይችላል፡፡ ይህን መሰሉ ትችት ዋነኞቹ የፖለቲካ ፓርቲዎች አመራሮች በፕሮግራማቸው የጻፉትን በቃለ-መጠየቆቻቸው የሚሰጡትን ሀሳብ ውሸት ነው ከማለትና ሊሆን የሚፈልጉትን የራስን እውነት ከመፍጠር አይተናነስም፡፡
.
ይህ ማለት ግን ሁሉም የፖለቲካ ማኅበር አሁን ያለውን ዘውጌ ተኮር የፌዴራል መዋቅር ይቀበላል ማለት አይደለም፡፡ አሁን ያለውን ሥርዓት አምርረው በመተቸት የሚታውቁ ፌዴራሊስቶች አሉ፡፡ እንደውም ይህ የፌዴራል መዋቅር ቁልፍ የውዝግብ ማዕከል መሆኑ እሙን ነው፡፡ ትክክለኛው ክፍፍል ያለው ፌዴራሊዝሙ እንዳለ ይቀጥል በሚሉ (ሃያ ሰባት ወርቃማ የፌዴራል ዘመናት አሳልፈናል የሚሉና ስላልተገበረ እንጅ በትክክል ቢተገበር ፌዴራሊዝሙ ወርቅ ነው የሚሉ ሁለት ክፍሎች አሉበት)ና ፌዴራሊዝሙ መሻሻል አለበት በሚሉ ኃይሎች መካከል ነው፡፡
.
ውዝግቡን በኅብረ-ብሔራዊና መልካዓምድራዊ ፌዴራሊዝም መካከል ነው ብሎ መመንጸርም(ፍሬም ማድረግ) ትክክል ነው ብዬ አላምንም፡፡ ስለዚህ ‹‹ፌዴራሊስትነት›› ለሁሉም የሚገባ ማዕረግ እንጅ አንዳንድ ፌዴራሊስቶች ስተው ወይም ቀጥፈው እንደሚያቀርቡት ለእነሱ ብቻ የተገባ መጠሪያ ሊሆን አይችልም፡፡ ፌዴራሊዝም ምን ይሁን ምን የማያውቀው መንገደኛም ‹‹ይሄ ፌዴራሊዝም›› እያለ ሲያለቃቅስ ብትሰሙት እየወቀሰ ያለው ባለፉት ዓመታት በዘውጌ ማህበረሰቦች መካከል የዳበረው መጠራጠርና ግጭትን እንጅ፤ ‹‹አሃዳዊነት››ን እየሰበከ የማይሆንበት ዕድል ከሚሆንበት ይበልጣል፡፡
.
ለመሆኑ አሀዳዊ መሆን ሀጢያቱ ምንድን ነው?
—————-
የፌዴራሊስትነት ማዕረግ የኛ ብቻ ናት ከሚሉት አንዳንዶቹ ያንን ሲሉ አሀዳዊ የመንግሥት ሥርዓት መደገፍን የዘውጌ ማንነቶች መድፈቅን ከመደገፍ የሚያምታቱ፤ ከተራማጅነት መጉደል አድርገው የሚያቀርቡ ናቸው፡፡ እውነታው ግን ይሄ አይደለም፡፡ የፌዴራል ሥርዓትን ከአሀዳዊ መንግሥት መምረጥ በመሠረቱ ፕሬዝዳንታዊ ሥርዓትን ከፓርላሜንታዊ ሥርዓት ከመመርጥ የተለየ አይደለም(የ4ኛ ክፍል የሥነ-ዜጋ መጽሐፍን ይመልከቱ)።
.
ሁለቱም ሥርዓቶች በዓይነተ-ብዙ መልኩ ሊተገበሩ የመቻላቸውን ያህል የራሳቸው የሆነ በድክመትም ሆነ በበጎ በኩል የሚጠቀስ ባህርይ አላቸው፡፡ በስፋት እንደሚነዛው አሀዳዊ አስተዳደር የባህልና የቋንቋ መብቶችን የሚደፈጥጥና በጥብቅ የተማከለ ተደርጎ የሚቀርበው በአንድ በኩል፤ ፌዴራል ሥርዓትም በአንጻራዊነት የተማከለ ሊሆን አይችልም የዘውጌ-ባህላዊ ፍትህን ያሰፍናል ብሎ በጅምላ ግምት መውሰድ በሌላ በኩል መሬት ላይ ካለው ሀቅ ጋር የሚጋጭ ነው፡፡
.
በዚህ ረገድ የፌዴራል ሥርዓት ከአሀዳዊ መንግሥት የሚለየው ዋናው ነጥብ ለክልል መንግሥታት በሚሰጠው የሥልጣን መጠንና ሥፋት ሳይሆን ለክልሎች የሚሰጠው ሥልጣን አስተዳደር በሄደና በመጣ ቁጥር በማይቀይረው መልኩ ክልሎችንም ሆነ የፌዴራል መንግሥቱን በሚገዛ ሕገ-መንግሥት የሚቀመጥ በመሆኑና ይህንንም ሕገ-መንግሥት የማሻሻል ሂደት ከሞላ ጎደል በጋራው መንግሥት ብቻ የሚወሰን አለመሆኑ ነው፡፡ የፌዴራል አወቃቀር ለክልል መንግሥታት በሚሰጠው ሥልጣን ንፉግና የጋራውን መንግሥትን አፍርጥሞ ሊያዋቅር የሚችልበት ዕድል አለ፡፡ የሕንዱን ፌዴራል ሥርዓት በዚህ የሚያሙት ምሑራን አሉ፡፡
.
የአሐዳዊ መንግሥት ምሣሌና ምልክት ተደርጎ የሚወሰደው የፈረንሳይ መንግሥት ከ1980ዎቹ ጀምሮ ሥልጣንን ለአውራጃ መንግሥታት(ሎካል ጋቨርመንትስ) የሰጠና የሚታወቅበት ማዕከላዊ የተዋሀደ መንግሥትም የተዳከመ ሆኗል፡፡ እንደ ዩናይትድ ኪንግደም ያሉ መንግሥታትም ለተወሰኑ ክፍሎቻቸው ምናልባትም አንዳንድ ፌዴራል ሕገ-መንግሥቶች ከሚሰጡት ላቅ ያለ ሥልጣን የሰጡ ቢሆንም በመሰረቱ የመንግሥት መዋቅራቸው አሐዳዊ ነው፡፡(የሁለቱን ሥርዓቶች በተለያየ መልኩ አዳቅለው የሚጠቀሙ ሥርዓቶች በተግባር እየተፈጠሩ ሲሄዱ በሁለቱ መካከል ሁሉም የሚስማማበት መሥመር ማበጀት እያሰቸገረ እየመጣ ነው፡፡)
.
የዘውጌ ብዝሐነትን ከማስተናገድ ጋር በተያያዘም ቢሆን ፌዴራል መሆን ይህንኑ ዓላማ ለማሳካት የሚቻልበት ብቸኛ መንገድ አድርጎ መውሰድ ተገቢ አይደለም፤ ፌዴራል አለመሆንም ከዚሁ የሚጣራስ አድርጎ መወሰድ እንዲሁ፡፡ እንደሚታወቀው ፌዴራሊዝም ከዘፍጥረቱ ጀምሮ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ዘውጌያዊ ብዝሐነትን የማስተናገድ ዓላማ ጋር ተያይዞ የሚነሳ ሥርዓት አልነበረም፡፡ ፌዴራሊዝም በተቃራኒው ብዝሀነትን ለማክሰምና አቅልጦ የማጥፋት(አሲሚሌሽን) መሣሪያ ሆኗል፣ ሊሆንም ይችላል፡፡
.
በሌላ በኩል አሐዳዊና በጥብቅ የተማከሉ የነበሩ የኢትዮጵያ ሥርዓቶች ዘውጌያዊ ብዝሐነትን በማስተናገድ ረገድ መውደቃቸው በብዙ አገራት ተመራጭ የሆነውን አሐዳዊ የመንግሥት ሥርዓትን ያለ ግብሩ ሊያስወነጅለው አይገባም፡፡ ባለፉት ሃያ ሰባት ዓመታት ፌዴራል ነኝ በምትለው ኢትዮጵያ የተፈጸሙ ሀጢያቶች መነሻው ‹‹ፌዴራሊዝሙ›› ነው ብሎ በሰፊ ብሩሽ መለደፍ ተገቢ አይደለም ብሎ የሚከራከር ሰው የመንግሥቱ ኃይለማርያምና የንጉሡ መንግሥታት ሀጢያት ሁሉ ምንጭ ፌዴራል ሥርዓትን አለመቀበላቸው ነው ብሎ ሊከራከር አይችልም፡፡
.
ለምሣሌ ኢትዮጵያ አሀዳዊ መንግሥት መሆኗን የሚያውጀው የደርግ ሕገ-መንግሥት ኢትዮጵያ ብሔረ-ብዙ ሀገረ-መንግሥት ሆና መቆየቷን፣ ስለ ብሔረሰቦች እኩልነትም በመግቢያው ያስቀመጣል፡፡ በዝርዝር አንቀጾችም የብሔረሰቦች እኩልነት፣ የቋንቋቸው መከበርና የተወሰነ የራስ-ገዝነትም በግልጽ ይፈቅዳል፡፡
.
ለማጠቃለል ፌዴራሊስትና አሐዳዊ የሚለው ክፍፍል አሐዳዊ የሚለው ቃል ባልተገባ መልኩ መቆሸሹን መሠረት በማድረግ ሆን ተብሎ አሁን ባለው የፌዴራል ሥርዓት ላይ ውኃ የሚያነሳ ጥያቄ የሚያቀርቡ ሰዎችን ለማሸማቀቅ (አንዳንዴም በመሳት) ሲቀርብ በብዛት ይሰተዋላል፡፡ የፌዴራል ሥርዓት ኢትዮጵያን የሚያክል ትልቅ አገር ለማስተዳደር፣ ብዝሐነትንም ለማስተናገድ የተሻለ ነው ከሚሉት ሰዎች አንዱ በመሆኔ አሁን ባለው የፌዴራል ሥርዓት የማነሳቸው ጥያቄዎች ሳያዳናቅፉኝ ፌዴራሊስትነት ይመለከተኛል፡፡
.
ፌዴራሊስት ነኝ ማለት ግን ተራማጅነትንና ከፍ ያለ የሞራል ባለቤትን አያስገኝልኝም፡፡ ከአሐዳዊ የመንግሥት ሥርዓት ይልቅ ለኢትዮጵያ የሆነ ዓይነት ፌዴራል ሥርዓት ይሻላታል ብዬ አምናለሁ ማለት ብቻ ነው፡፡ ከፓርላሜንታዊ ይልቅ ፕሬዝዳንታዊ፤ ከአብላጫ የምርጫ ሥርዓት ይልቅ ተመጣጣኝ ውክልና የምርጫ ሥርዓት ይሻላል እንደማለት ዓይነት ነገር፡፡
.
ቴሌግራም ቻነላችንን http://t.me/negareet በመቀላቀል ተጨማሪ መረጃወችና ትንታኔወችን ማግኘት ትችላላችሁ።

3 Responses to የ‹‹ፌዴራሊስቶቹ›› ኅፀፅ – ቢኒያም መንበረዎርቅ

  1. In 1989 thirty plus years ago when EPRDF was conceived in the jungle EPRDF initially was conceived by only two parties TPLF and Ethiopian People’s Democratic Movement EPDM with Shabiya being the matchmaker overseer of their Union. .

    Right after the two parties TPLF and EPDM formed EPRDF, the TPLF Shabiya convinced EPDM Ethiopian People Democratic Movement to become an ethnic party and takeout Ethiopia from it’s name making EPDM change its name to ANDM (Amara National Democratic Movement) now known as ADP, then OPDO got created by taking Oromo fighters from Shabiya from TPLF from Derg from ANDM, that’s how OPDO joined EPRDF it continued like that with ethnic politics spiraling out of control until now. Currently TPLF is negotiating with Gedeo people to continue EPRDF with ethnic Gedeo party and TPLF together .TPLF is blowing it up the mouth claiming TPLF can lift up every single Gedeo person out of their current situation and help them reinstate their values. If Gedeo people accept EPRDF with so much weight loss will probably still continue living.

    Avatar for Anad

    Anad
    December 2, 2019 at 10:24 pm
    Reply

  2. When did TPLF come to pass away ? I am saddended to hear that ! What was the cause of its death please ?

    what kind of agitators are you please ? You will also die soon without doing something relevant to this country known to have fragmented states here and there. We have a history of killing eachother from over 4 centuries and a regime led by murderers like Zerayacob, Fasiledes, Minilik and others who did nothing to these people except selling it t the wetsren world to import artilleries and others kill people in the name of relgion while claiming to have been chosen by God;

    Orthodox church is famous in enslaving people and posionining innocent ppl

    Avatar for Feregaa

    Feregaa
    December 3, 2019 at 7:20 am
    Reply

  3. It is the right thing to strongly and rationally challenge TPLF, the creator and mentor of the three other members (better to say the brainchildren of the so-called EPRDF) for its very wrong and dangerous political behavior before it gets out of control and cause mutual destruction. And this should be done by making sure that all other state or nonstate actors who claim themselves going in the right direction and the right destination must do their home works timely and properly.
    I strongly argue that it is only and only when these actors try hard to get out from the very political and moral quagmire and vicious cycle that it would be possible to force TPLF and all other destructive players to come to terms of doing politics for the sake of the common good. The rest is a matter of streamlining .

    I do not think it is politically and of course realistically the right thing to make the case as simple as dealing with a dying or a dead political body like it is illustrated by the picture attached to the article . This kind of very naïve and wishful approach has its own negative than positive consequences. We never get out from the very deeply painful and worrisome political and socio-economic destitution with this kind of very childish of political game.
    This is not the way we have to deal with our very severe general crisis .
    The very talk about the burial of any political entity let alone TPLF which is not and cannot be as weak as we wishfully think about at this very delicate and highly fragile political environment is terribly infantile or naïve.
    As long as the people are not able to produce and develop genuine and truly patriotic political force(s)which is still a very unfortunate and painful failure, the politics of blaming and ridiculing TPLF or any other destructive force will remain just wishful thinking.

    Without holding those EPRDF politicians who were able to diminish the very brutal ethno-centric and parochial hegemony of TPLF but who keep playing the same dangerously stupid political game under the cover of a reform including the rebranding of EPRDF as Prosperity Party and making very cosmetic reorganization that keeps millions of EPRDF abusive politicians and cadres intact, and manipulating (inviting) the very desperate youth who call themselves Fano, Qerro, Zerma , Ejeto and … to be parts and parcels of this game is totally absurd .

    Avatar for T.Goshu

    T.Goshu
    December 4, 2019 at 3:30 am
    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.